«Αν απλώς έτρωγα λιγότερο, θα έχανα βάρος;»
Πρόκειται ίσως για το συχνότερο ερώτημα που απασχολεί τα άτομα που πάσχουν από παχυσαρκία.
Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ πιο σύνθετη.
Η παχυσαρκία δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα αυξημένης κατανάλωσης τροφής ή μειωμένης σωματικής δραστηριότητας. Πρόκειται για μια χρόνια και πολυπαραγοντική νόσο, στην οποία εμπλέκονται γενετικοί, ορμονικοί, μεταβολικοί, ψυχολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Γι’ αυτό και δύο άνθρωποι με παρόμοιες διατροφικές συνήθειες μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό σωματικό βάρος.
Γενετική προδιάθεση
Η γενετική παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της παχυσαρκίας. Έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένοι άνθρωποι κληρονομούν γονίδια που επηρεάζουν την όρεξη, τον μεταβολισμό και τον τρόπο με τον οποίο το σώμα αποθηκεύει ενέργεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η παχυσαρκία είναι αναπόφευκτη, αλλά ότι ορισμένα άτομα έχουν μεγαλύτερη βιολογική προδιάθεση να πάρουν βάρος σε σχέση με άλλα.
Ορμονικοί και μεταβολικοί παράγοντες
Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει πολύπλοκους μηχανισμούς που ρυθμίζουν την πείνα και τον κορεσμό.
Δύο από τις σημαντικότερες ορμόνες είναι:
- Η λεπτίνη, η οποία στέλνει στον εγκέφαλο το μήνυμα ότι έχουμε χορτάσει.
- Η γρελίνη, η οποία αυξάνει το αίσθημα της πείνας.
Στα άτομα που πάσχουν από παχυσαρκία οι μηχανισμοί αυτοί συχνά δυσλειτουργούν. Ως αποτέλεσμα, το σώμα μπορεί να «ζητά» περισσότερη τροφή ακόμη και όταν οι ενεργειακές του ανάγκες έχουν ήδη καλυφθεί.
Περιβάλλον και σύγχρονος τρόπος ζωής
Ζούμε σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε θερμιδογόνες τροφές είναι ευκολότερη από ποτέ.
Η καθιστική εργασία, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, το άγχος της καθημερινότητας και η συνεχής διαθεσιμότητα επεξεργασμένων τροφίμων δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για αύξηση του σωματικού βάρους.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα ποσοστά παχυσαρκίας αυξάνονται παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες.
Ψυχολογικοί παράγοντες
Το άγχος, η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου και η συναισθηματική υπερφαγία μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις διατροφικές συνήθειες.
Πολλοί άνθρωποι καταφεύγουν στο φαγητό ως τρόπο διαχείρισης αρνητικών συναισθημάτων ή στρεσογόνων καταστάσεων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σταδιακά σε αύξηση βάρους.
Ορισμένα φάρμακα και νοσήματα
Σε ορισμένες περιπτώσεις η αύξηση βάρους μπορεί να σχετίζεται με συγκεκριμένα νοσήματα ή φαρμακευτικές αγωγές.
Παραδείγματα αποτελούν:
- Υποθυρεοειδισμός
- Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
- Σύνδρομο Cushing
- Ορισμένα αντικαταθλιπτικά
- Κορτικοστεροειδή
- Ορισμένα αντιδιαβητικά φάρμακα
Για τον λόγο αυτό η αξιολόγηση από εξειδικευμένο ιατρό είναι σημαντική πριν σχεδιαστεί οποιαδήποτε θεραπευτική παρέμβαση.
Είναι τελικά θέμα θέλησης;
Η σύντομη απάντηση είναι όχι.
Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος με βιολογικούς μηχανισμούς που συχνά αντιστέκονται στην απώλεια βάρους. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι καταφέρνουν να χάσουν βάρος με δίαιτα αλλά δυσκολεύονται να διατηρήσουν το αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα.
Η κατανόηση των πραγματικών αιτιών της παχυσαρκίας αποτελεί το πρώτο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπισή της. Σήμερα υπάρχουν πλέον πολλές θεραπευτικές επιλογές, από την οργανωμένη διατροφική υποστήριξη και τη φαρμακευτική θεραπεία έως τη βαριατρική και μεταβολική χειρουργική, οι οποίες μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
